De uitdaging?


Gooi 30 dagen lang geen enkel restje meer weg. Niks, nada, noppes. Verzin manieren om ze te verwerken of maak er iemand anders blij mee.

Navigatie


Waarom zou je deze uitdaging aangaan?
Hoe pak je het aan?
Tips en ervaringen
Links


Waarom zou je deze uitdaging aangaan?


De laatste jaren verschijnen in de media steeds meer berichten over voedselverspilling. De cijfers zijn dan ook (weer) hallucinant: elk jaar wordt wereldwijd 1,3 ton voedsel weggegooid, of een derde van alle voedsel voor consumptie[1] . Per Belg is dit 15-25 kg, of 12% van ons jaarlijkse afvalproductie. Bijna de helft van het fruit en de groenten die worden geproduceerd in Europa, gaat verloren in de voedselketen[2] . Hoewel voedsel verloren gaat over de ganse keten van akker tot bord, zijn consumenten vaak de grootste schuldigen. In rijke landen zijn het niet de transportfirma's, de horeca of de supermarkten[3] die het meeste schuld treffen, maar de consumenten thuis[4] . Niet alleen voedsel wordt zo verspild, maar ook de energie, water en grondstoffen die nodig zijn geweest voor de productie ervan. Bovendien genereren voedselresten op de afvalhoop methaan, een broeikasgas dat 23 keer sterker is dan CO².

Volgens de Europese Commissie moeten de voedselverliezen in 2020 gehalveerd zijn ten opzichte van 2011 en moeten er 20 procent minder hulpbronnen nog nodig zijn voor voedselproductie[5] .

Tijdens de uitdaging (en hopelijk daarbuiten) proberen we daarom verspilling tegen te gaan.




Hoe pak je het aan?


Dit is een van de uitdagingen waar jullie tips en ervaringen belangrijker zijn dan mijn algemene suggesties. De uitdaging is immers simpel: probeer tijdens een periode van 30 dagen geen (dus helemaal geen) voedsel weg te gooien. Hoe pak je dit het beste aan?

Ten eerste is het belangrijk dat je het verschil kent tussen de 'te gebruiken tot' en 'ten minste houdbaar tot' vermeldingen op verpakkingen[6] .

  • Te gebruiken tot: enkel bij verderfelijke (voorverpakte) voeding. Denk aan vers vlees, vis, kant-en-klare maaltijden, gebak, enz. Deze voeding is enkel te gebruiken tot aan de vermelde datum, en zal daarna snel slecht worden (zeker indien geopend).
  • Ten minste houdbaar tot: minder bederfelijke voedingswaren.Verbruik na de vermelde datum houdt in principe geen gevaar voor de gezondheid in, enkel de smaak, geur, textuur … zijn niet meer gewaarborgd. Dit voedsel kan soms nog weken, maanden of jaren (denk aan pasta, chocolade) na datum gegeten worden.
  • Wil je zeker zijn? Gebruik een handige website als StillTasty of InfoNu om de echte houdbaarheid per product te controleren.

Ten tweede vertrekken we opnieuw van de Zero Waste-slogan: 'Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Rot (and only in that order)'. Dit is nergens zo bruikbaar als in deze context.
  • Refuse: de eerste stap is duidelijk: vermijd wat je niet nodig hebt. Maak voor je naar de winkel gaat een boodschappenlijstje op, en probeer je er strikt aan te houden. Val niet voor promoties, uiteindelijk zit je toch met 2 kg wortelen waar je niets mee bent. Zorg dat je niet met een lege maag in de winkel staat, zo vermijd je impulsaankopen.
  • Reduce: verminder waar nodig de hoeveelheid die je koopt of klaarmaakt, zo moet je ook niets weggooien. Het voedsel dat het vaakst wordt weggegooid is brood, rijst en pasta[7] . Gebruik een kopje of weegschaal om deegwaren af te wegen bij het koken. Volg de aanwijzingen op de verpakking (meestal 100g rijst/persoon, 100-125g pasta/persoon). Let op: het kopen van kleine verpakkingen kan juist voor meer afval zorgen!
  • Reuse en Recycle: hopelijk heb je met de eerste twee stappen de hoeveelheid restjes en overschotjes al gereduceerd. Alles wat je overhoudt en normaal zou weggooien, ga je nu steeds proberen te hergebruiken. Denk aan:
      • Brood: broodpudding, verloren brood, paneermeel, croutons, toast, croque monsieur, ...
      • Groenten: restjessoep (incl. aardappelen voor binding), chutney, pastasaus, inmaken ...
      • Fruit: confituur, smoothie of milkshake, bakken (banaan), ...
      • Vries in wat je niet dadelijk nodig hebt! Dit geldt voor vlees, vis, melk, yoghurt, brood en pistolets, groenten, sauzen, eieren ... Google is je vriend.
      • Vul hier zelf aan of deel je ideeën onder 'Tips en ervaringen'!

  • Een andere vorm van hergebruik en/of recyclage is het schenken van voedsel aan anderen. Misschien heb je buren met huisdieren die je kan blij maken met oud brood, of vind je via Facebook wel een geïnteresseerde. Onlangs was de Facebookgroep 'Gratis etenswaren en drinken aangeboden' in het nieuws, waar je echt alles kwijt kunt van voedsel.
  • Rot: dit is de laatste stap! Probeer voedsel dat toch moet worden weggegooid apart te houden in een groene (GFT) bak. Bekijk eventueel de mogelijkheden van een wormenbak of bokashi-compostering (ook voor op appartementen) . Deze stap valt echter buiten de omvang van de uitdaging.

Zoek inspiratie op het internet of in kookboeken! Je vindt overal wel lijstjes met tips en ideeën.



Tips en ervaringen


In deze rubriek kunnen jullie al jullie tips, ideeën, maar ook bedenkingen en twijfels achterlaten. Laat je niet tegenhouden door deze tabel. Als je iets toe wilt voegen aan de teksten hierboven, doe dat dan gerust! Lijkt dat je te veel werk? Geen probleem! Deel dan gewoon hieronder je ervaringen. Creëer zoveel ruimte als je nodig hebt.

De rest laat ik aan jullie over!


C21 (persoonlijke tips)

  • Een tip die ik zelf onlangs pas ontdekt heb: het verwerken van oude bananen. Jullie kennen het wel, je koopt een tros bananen, en binnen een tijdspanne van 24u zijn ze allemaal veranderd van donkergroen naar donkerbruin. Bovendien weten we allemaal dat er niets, maar dan ook niets smeriger is dan een oude, melige banaan. Zelfs in een milkshake proef je de oude bananensmaak er dan door. Maar niet in dit recept! We maken... Bakbananen.
    • Stap 1: neem je oudste, bruinste banaan (zolang hij niet rot is vanbinnen natuurlijk).
    • Stap 2: doe suiker in een kommetje. Alle suiker is geschikt: bruine, witte, vanille, ...
    • Stap 3: breek de banaan in 4 stukken. Wentel in de suiker.
    • Stap 4: bak lichtjes aan in boter of olie. De suiker zal karameliseren, en de bananen worden heerlijk zacht en smeuig, zoals op de BBQ. Bak niet te lang, of ze worden pap.
    • Stap 5: serveer.
    • (Tip: voeg tijdens het bakken eventueel een scheutje rum toe!)

Bakbanaan.jpg

  • Nog iets leuk om uit te proberen: het 'terug uit de doden opwekken' van pijpajuin/lenteui! Pijpajuin kan in zijn geheel gebruikt worden bij het koken, zowel de witte als groene delen van de stengel zijn eetbaar. Het groene gedeelte is iets pittiger dan het witte. Hou bij het koken een 5-tal centimeter (pinklengte) van de wortel over (witte stuk, van onder gemeten). Steek deze worteltjes in een laag glaasje water, en zet in de zon. Na een paar dagen begint het groene gedeelte terug op te schieten. Ververs het water af en toe. Nu heb je een oneindige voorraad pijpajuin!

Ajuin.jpg
Dag 1 en dag 3. Let op de knop die op één van de stengels is verschenen.

  • Ik wil hier ook even een lans breken voor ongesneden brood. Sinds een aantal weken ben ik fan. Ik hield nooit echt van dunne, droge sneedjes, en qua beleg ben ik vrij eenvoudig. Charcuterie is bijvoorbeeld iets dat ik nooit echt eet. Het kopen van ongesneden brood bij de bakker is in dit geval om verschillende manieren voordelig:je brood blijft langer goed,het is goedkoper (je betaalt tot 10 cent voor het snijden per keer), het is makkelijker om op herbruikbare broodzakken over te schakelen en, en dit is voor mij misschien wel de belangrijkste reden, het heeft gewoon iets ambachtelijk om een paar dikke, grove sneden brood met een lekker stuk kaas mee te nemen als lunch. Ideaal voor bij de soep ook. Dit klinkt misschien overdreven, maar ik ben echt veel liever brood gaan eten sinds ik het zelf snij. Als je vaak beleg eet dat echt tussen twee boterhammen moet zitten is het waarschijnlijk wel iets minder interessant. Ook hier kan je echter creatief zijn: confituur en choco gaat er gewoon bovenop, kaas neem ik als gesneden blok(jes) mee bij de lunch, enz...

  • Risotto is een ideale restjesmaaltijd. Het enige dat je hoeft te doen is je risotto maken, om dan op het einde je ingrediënten naar keuze toe te voegen (groenten, vis, vlees, restjes stoofsel, ...). Je vind enkele van mijn favoriete recepten hieronder. Wat als je nu echter nog restjes risotto overhebt (dus restjes van de restjesmaaltijd)? Terug opwarmen heeft niet veel zin, want dan is alles kapotgekookt. Koud eten is wel ok, maar toch niet zo lekker als warm. Waar ik laatst nog op ben uitgekomen is gebakken risotto. Gewoon de overgebleven risotto tot balletjes of platte koeken vormen, en bakken in olie! Een voorbeeld van een recept vind je hier en hier. Op zich is het eenvoudig, een beetje zoals bij kroketten: indraaien in licht geklopt eiwit en dan paneermeel er rond. Mijn favoriete risottorecepten ten slotte (meeste van Jamie Oliver):

  • Idee?......................................................................................................................................................................................................................................
  • Tip?
  • Hulp?
  • Adresje?
  • Link?
  • Foto?
Deelnemer 1: Hans

  • Restjes gooi ik sowieso al niet weg. Gewoonte die ik van thuis heb meegekregen.
    • Opmerking C21: lukt dat effectief met alle voedsel? Eten dat het meest wordt weggegooid is (oud) brood, pasta en rijst. Vooral van oud brood merk ik thuis dat dit soms moeilijk is, zeker voor de laatste sneedjes... Zijn er specifieke "restjes-recepten" die ge kent?

    • Opmerking Janka: wij toasten ons brood thuis! Een croque monsieur zorgt ervoor dat je het verschil echt niet proeft (of toch amper). Pain perdu is ook een heerlijk alternatief. Daarvoor moet het brood zelfs wat ouder zijn want anders dan valt je brood uiteen in de pan (voor zover mijn culinaire kennis mij dat toch inpraat).

    • Opmerking Saskia: Ja, eigenlijk mag dat een gouden regel zijn: brood over? Met wat boter in de pan! Rijst over? Gooi er wat look en groenten bij, en in de pan! Pasta over? Idem! Experimenteren mag, en meestal mag het resultaat er zijn.

    • Opmerking Hans: Pasta en rijst, heel af en toe komt het voor dat ik net wat te veel maak. Dan recycleer ik dat meestal de dag er na, door nog eens pasta te maken of zo. De laatste sneedjes brood toast ik wel eens (dat is dan wel weer een hoop energie verbruik voor twee sneetjes) anderzijds heb ik er ook niet echt problemen mee om oud brood gewoon op te eten. Ik had al de gewoonte om vrijdag voor ik de trein te pak mijn oud brood te toasten en dan samen met gebakken banaan op te eten :-).


.
.
Deelnemer 2: Saskia

Ter illustratie van de gouden regel:

IMG_20140311_214258.jpg
Restrijst (ca 3-4 dagen oud) met restknoflook, restvenkel en restspinazie. Jummie!


  • In deze categorie: een persoonlijke reflectie over vegetarisme/flexitarisme… Het moet er even uit!
    Hoewel deze uitdaging ons in de eerste plaats doet focussen op het afval dat in onze eigen afvalbak terechtkomt, is het zonder twijfel even goed om ook eens de denkoefening te doen voor alle vervuiling die in de productieketen wordt aangemaakt (zoals Sebastiaan wèl doet voor zeep, bijvoorbeeld, wanneer hij het heeft over palmolie… vreemd… waarom niet voor eten?). En dan kan je er niet onderuit:

    Vlees vervuilt. Dat is een feit. Vlees vervuilt meer dan planten.
    De volledig ethisch mens bestaat niet. Die pleegt zelfmoord, want de goede keuze bestaat niet. Je kan alleen maar je best doen. Ik heb al vaak met de handen in het haar gezeten bij het kiezen tussen twee goede zaken: Waarom kiezen voor het gezonde en glutenvrije quinoa, terwijl de boeren in het zuiden door de populariteit van het goedje hun eten zelf niet meer kunnen betalen? Waarom kiezen voor fairtrade als de producten klein verpakt worden en van aan de andere kant van de wereld komen? Ondertussen kan ik op deze vragen voor mezelf een antwoord formuleren, dankzij de beschikbare informatie over dit soort dilemma's.

    Maar het gaat ook over nog banalere (maar daarom ook des te dringendere) keuzes, waarbij de afweging gebeurt tussen 'het goede doen' en persoonlijk genot: Waarom met de fiets gaan als de auto zoveel sneller is? Waarom kiezen voor een vegetarische schotel als je zoveel zin hebt in een stukje worst? Ik zeg niet dat ik altijd de juiste keuze maak. (Ik fiets vooral niet graag, en Maarten heeft een bedrijfswagen…). Ik denk dat het vooral belangrijk is dat je je regelmatig eens afvraagt: "wat is in deze situatie de keuze die de wereld het minste schade berokkent?" en: "wat kan ik zelf aan?". Ervoor kiezen om zo weinig mogelijk vlees te eten, is in dit geval net die afweging die ik in dit geval voor mezelf heb gemaakt. En ja, bij gelegenheid eet ik vlees; als anderen mij het aanbieden. Maar ik weet dat vlees vervuilt, dat het stukje dier op ons bord de wereld bedreigt. Net als afval. Daarom vind ik dat deze keuze ook binnen deze uitdaging past (een uitdaging, die toevallig ook tijdens "dagen zonder vlees" valt… kan het toepasselijker?). Door vlees te weigeren (refuse), weiger je ook de hele productieketen die aan haar bestaan voorafgaat.

  • Deelname zit erop.

    Voor de volledigheid: we moeten eerlijk zijn. Het is ons jammer genoeg niet gelukt om volledig restjesvrij te leven :(. Met spijt in het hart melden we u het verlies van een restje wortelpuree, dat door de mazen van ons anders wel redelijk goed gesponnen opvangnet viel.

    IMG_20140401_232405.jpg

    Na twee weken twijfelen, hebben we gisteren besloten om er afstand van te doen, net binnen de grenzen van deze uitdaging.In onze verdediging: eigenlijk kunnen we voor dit restje niet de volledige verantwoordelijkheid opnemen; het was eigenlijk afkomstig van bij mijn ouders. Aangezien zij van plan waren het weg te gooien, heb ik het gered, en we besloten ons er zelf over te ontfermen. Overmoed, zo blijkt. Wij hadden ook geen moment meer om ervan te eten, en enkele dagen later was het reddeloos verloren.
    • Opmerking C21: niemand is perfect Zero Waste, ikzelf al helemaal niet. Jullie kunnen wel teruggrijpen naar de laatste stap van de Zero Waste cyclus, zijnde 'Rot' ;). Composteren die handel!
.
.

Deelnemer 3: Stephanie
.
.
.
.
.
Deelnemer 4: Janka

  • Super moeilijk vandaag voor mij! Als ik een ijsje ga eten, dan neem ik dat normaalgezien in een potje. Met dan ook nog eens een lepeltje erbij. Vandaag kon ik dat dus niet doen en nam ik een hoorntje om het afval van het potje en lepeltje te vermijden. Maarrrrrrrr: ik heb dat hoorntje niet graag. Als ik een ijsje eet, dan wil ik eindige met de frisse, lekkere smaak van het ijsje, en niet met de doffe, droge smaak van het koekje. Als ik eerlijk moet zijn gooi ik het koekje dan vaak weg... (sorry) Maar eendjes of andere dieren zijn er dan vlug mee weg dus zo erg is het misschien niet :-)? Vandaag heb ik in ieder geval mooi mijn koekje opgegeten!
.
Deelnemer 5: Kirsten
.
.
.
.
.




Links


  1. ^ http://www.knack.be/nieuws/planet-earth/wereld-milieu-dag-10-feiten-over-voedselverspilling/article-normal-96755.html
  2. ^ http://www.knack.be/nieuws/gezondheid/bijna-helft-groenten-en-fruit-gaat-verloren/article-normal-67690.html
  3. ^ http://www.demorgen.be/dm/nl/997/Consument/article/detail/1726791/2013/10/21/Supermarkten-trekken-ten-strijde-tegen-voedselverspilling.dhtml
  4. ^ http://www.oivo.be/index.php?mode=document&id_doc=6983&lang=nl
  5. ^ http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/10/21/voedselverspilling-doodzonde-letterlijk
  6. ^ http://www.test-aankoop.be/huishoudelektro/koelkasten-en-diepvriezers/dossier/houdbaarheid-en-verpakkingstips
  7. ^ http://www.milieucentraal.nl/themas/milieubewust-eten/voorkom-voedselverspilling